Alman Okullarında Türk Çocuklarının Din Eğitimi

Zeki Önsöz yazdı…

kuyutouo6o

Almanya’da sayıları yarım milyonu aşan  (Alman vatandaşlığına geçmemiş olanların sayısı 384.880)  okul çağındaki Türk çocuklarının eğitimlerinde en önemli konulardan biri, dini eğitimleridir. Ancak, Türk çocuk ve gençleri için Alman okullarında resmen bir İslam din dersi henüz yoktur. Hıristiyan bir toplumda çocuğunun dini kimliğini korumak vatandaşımıza düşmüştür.

Yazımızın birinci bölümünde Hristiyan-Alman dini eğitiminin kuram ve uygulaması, ikinci bölümde Türk çocuklarının durumu ele alınacak, son bölümde ise bazı çözüm yolları ortaya konulacaktır.

Alman Okullarında Hıristiyan Din Eğitimi 

Alman okullarında dini eğitimin yeri oldukça önemlidir. Dini eğitim daha  okul öncesinde, ana okullarında  (Kindergarten) başlamaktadır. Almanya’da anaokullarının büyük bir kısmı katolik veya protestan kiliselerine aittir. Bu eğitim kurumlarında dini eğitimin hedefi olarak çocuklara dini sevdirme, ilk dini motifleri  ve kavramları tanıtma ve benimsetme esas alınır. İncil’den öyküler, ilâhiler öğretilerek, dini gün ve bayramlar kutlanır.

3-6 yaş arasında anaokuluna devam eden çocuk daha sonra semtinde bulunan ilkokula başlar. Böyle bir okul hangi mezhebe aitse, o mezhebin dini eğitimi verilir. Bunların dışında bir mezhebe ait olmayan okullar da vardır. İlkokul birinci sınıftan itibaren din dersi haftalık ders planında yer alır. Haftada iki saat olan din dersi, sınıf öğretmeni  veya kilise görevlisi tarafından verilir.

Sınıf öğretmeninin din dersi verebilmesi için ilgili kiliseden din dersi verebilme yetki belgesini alması gereklidir. Mezhep okullarında sınıfta bir haç olması talimattır. Mezheplere ait olmayan okullarda bu talimata artık uyulmamaktadır. Mezhep okullarında sabahleyin derse bir dua ile başlanır  ve haftada iki saatlik din dersinden başka, haftalık ders planında bir saatlik kilise ayini yer alır. Okulun sene başı açılış ve bitirme törenleri kilisede yapılır. Derslerden sonra devam edilen kiliseye ait tesislerde boş zaman değerlendirme çalışmaları, ev ödevlerine yardım kilise görevlileri gözetiminde yapılır.

Dört yıllık ilkokuldan sonra gelen çeşitli okul tipleri de bir mezhep okulu olabilmektedir. Bu okullarda ve bir mezhebe ait olmayan okullarda, 13. Sınıfa kadar, yani lise olgunluk diploması(Abitur)  yapılıncaya kadar  haftada iki saat din dersi verilmektedir. Ayrıca bir saat de kilisede bir papaz tarafından dini ayin verilmektedir.

Din dersine devam mecburi olmamakla beraber, çocuğunun bu derslere katılmamasını isteyen veli bunun için okula bir dilekçe vermekle zorunlu tutulmuştur. Mezhep okulları din dersine katılmayacağı belirtilen  çocuğu okullarına almama hakkına sahiptir. Bütün bu ayrıntılar Alman Anayasa ve okul yasalarında yer almıştır.

ghhjghgghjh

Alman Yasalarında Dini Eğitim

Alman anayasasının “Temel Haklar” bölümünde 4.maddenin 1. ve 2. bendlerinde her şahsın inanma özgürlüğü olduğu, istediği dini seçebileceği, dini ibadetlerini rahatsız edilmeden yerine getirebileceği belirtilmektedir. Aynı bölümün 7 .maddesi 2. bendinde “çocuğun din dersine devam etmesine anne ve babasının karar vermeye hakkı olduğu” ve 4. bendde ise din derslerinin düzenli olarak okullarda yapılacağı, bu derslerin dini cemaatlerle ile anlaşılarak devlet denetimi altında verilebileceği ve  öğretmenleri  istekleri dışında din dersi vermeye zorlanamayacağı ifade edilmektedir.

Eyalet anayasalarında yukarıdaki maddeler yer almaktadır. Kuzey Ren Vestefalya Anayasası 13. Maddede ayrıca “Din dersi verecek öğretmenin ilgili kilise veya dini cemaatten bir yetki belgesi alması gerektiği, din dersi için eğitim planı ve kitaplarının kilise ve dini cemaatle birlikte tespit edilmesi ve öğrencinin din dersine girmemesi için velinin karşı isteğini yazılı olarak belirtmesi gerektiği” yer almış.

Hıristiyan Din Eğitimin Hedefleri

Alman okullarında dini eğitiminin amaçları toplumda oluşan gelişmelere göre şekillenmiştir. Savaş sonrası yıllarda daha ziyade dini inanç, kilise bayramları, İncil öğretimi temel alınırken, sonraki dönemde kiliseden ayrılmalar çoğalınca, dini eğitimin çocuğun toplum ve kendi dünyasında karşılaştığı sorunları çözmek için sosyal-pedagojik çözüm yollarını gösteren tarafsız bir role bürünmüştür. Günümüzde ise “insani sorunların inanç olmadan boş ve anlamsız olduğu” kabul edilerek, dini inanç dünyası çıkış noktası olarak kabul edilmiş, bununla çocuğun toplumda ve kendi dünyasında karşılaştığı sorunları inanç yolu ve yardımıyla çözmesi esas alınmıştır.

Alman Okullarında Hıristiyan Dini Eğitim Nasıl Gerçekleştiriliyor?

1- Bütün ders planları, dini bayram ve günler dikkate alınarak yapılmaktadır. Bu dini bayram ve günler için çeşitli derslerde hazırlık ve çalışmalar yapılmaktadır. Okulda hazırlanan bu çalışmalar daha sonra velilere gösterilmekte; onların da bu etkinliklere katılması sağlanmaktadır.

2- Mezhep okullarında her gün derse bir dua ile başlanmaktadır.

3- Sınıf dini bayram ve günlere göre süslenmektedir.

4- Sınıf öğretmeni dini konuları yalnız din dersinde değil, çeşitli derslere dağıtabilmekte ve diğer öğretmenlerle birlikte hazırlayabilmektedir. Böylece bir okuma parçası, bir gezi, bir ilahi bir resim dini eğitim ve öğretim açısından kullanılmaktadır.

5- Öğrenciye doğduğu kentin ve memleketin dini ve milli gelenekleri tanıtılmakta, sevdirilmekte, bu günlere katılması sağlanmakta, buradan başlayarak memleket sevgisi ve başkalarını  sevme duygusu verilmektedir.

6- Öğretmenliğin sevme ve başkalarına örnek olma mesleği olduğu dikkate alınarak, dini ibadetlere öğretmenin de katılması ve öğrencilerine örnek olması istenir.

7- Okul ve kilise bir çok konuda iş birliğine gitmektedir.

kkkkklk

Din Dersi ve Din Dersi Öğretmeni

Almanya’da ilkokul ve ortaokul sınıf öğretmenleri din derslerini isteyerek okutmaktadır. Zira onlar “Eğitimin bir bütün olduğunu ve dini eğitimin de görevlerinin önemli bir kısmı olduğunu” meslek dergilerinde açıklamaktadırlar. Onlara göre ilkokulda çocuklar din dersine isteyerek  katılmaktadır. Dini öyküler çocukların ilgisini çekmektedir. Okulda kutlanan bir dini bayram bütün öğrenci ve öğretmenlerin katılımı ile gerçekleştirilmekte, böylece bir bütünleşme olmaktadır. Sınıfının din dersini vermek istemeyen öğretmen, maaş karşılığı derslerini doldurmak için okul dışı saatlerde başka dersleri veya eğitsel etkinlikleri yapmak zorunda kalmaktadır. Okul yönetimi dışarıdan gelen bir din adamı yerine okuldan bir öğretmenin din dersini vermesini istemektedir.

Hıristiyan Okullarında Müslüman Çocuklar

Yukarıdan beri kuram ve uygulaması anlatılan bir dini eğitimin verildiği Alman-Hıristiyan okullarında yarım milyonu aşkın Müslüman-Türk çocuğu okumaktadır. Bu çocuklarımız ister kabul edelim, etmeyelim; Hıristiyan terbiyesi esaslarına göre yetiştirilmektedir. Anaokulundan başlayan bu eğitim, diğer okullarda sürdürülmektedir. Derslere Alman arkadaşlarıyla başlayan Müslüman çocuklar, haçın karşısında derslerini dinlemektedir. Çocuklar mezhep okulu olmayan bütün ilkokullarda bile Kasımın ilk haftasında Aziz Martin Fener Bayramı için hazırlıklara katılmakta, fener yapmakta, onun için şiir, şarkı veya ilahileri öğrenmekte, sokaklarda ellerinde fenerle dolaşıp öğrendikleri ilahi veya şarkıları söylemektedir. Aralığın ilk haftasında sınıfa üzerine dört mum dikilmiş bir çelenk getirilmekte, Hz.İsa’nın doğduğu gün kabul edilen 24 Aralık’a kadar her hafta bir mum yakılmakta, Advent denilen bugünlerde ilahiler söylenmektedir. Okula  süslü bir çam ağacı dikilmekte, Noel kutlanmakta, her sınıfa veya okul girişine Hz. İsa’nın doğduğu ahırı ahırı temsil eden bir maket konulmaktadır. Weihnachten denilen bayram için hediyeler dağıtılmaktadır.

Şubat, Mart aylarında karnaval eğlenceleri için hazırlıklar yapılmakta, okuldaki bu eğlencelere Türk çocukları da değişik kıyafetler giyerek katılmaktadır. Bu günlerin sonunda gelen Paskalya Yortusu (Ostern) için hazırlıklar yapılmakta, yumurtalar boyanmakta, diğer el işleri hazırlanmakta, dini öykü, şiir ilahiler öğrenilmektedir.

Bu büyük bayramlardan başka yılın çeşitli günlerine dağılmış dini günler de Alman okullarında kutlanır.

paskalya.jpg
Paskalya Yumurtaları

Alman anayasası ve okul yasalarında bir engel olmamasına ve Alman okullarında yeterli sayıda Türk öğrenci olmasına rağmen neden Türk çocuklarına İslam din dersi verilmiyor? Bu durumun nedenleri şöyle sıralanabilir:

1- Tamam, Almanya’da din tarihi ve mezhepler Türkiye’den bambaşka tarihi olaylar içinde gelişmiştir. Almanya’da dini hayat ve okullarda uygulanan yukarıda anlattığımız dini eğitim bu tarihi gelişmelerin sonucudur. Türkiye ve İslam bu tarihi geçmişle  mukayese edilemez. İslam’da bir ruhban sınıfı ve papanın en başta olduğu bir hiyerarşi yoktur. Mevcut İslami cemaatler bütün Müslümanları temsil etmemektedir. Türkiye’de dini hayatı Diyanet İşleri Başkanlığı düzenlemektedir. Onun uzantısı Almanya’da en büyük dini kuruluş DİTİB’dir. DİTİB Almanya’da başka küçük dini cemaatlerin kendilerini temsil edemeyeceği itirazıyla karşılanmaktadır. Bu durum da Almanya’nın işine gelmektedir. Almanya bir Türkiye İslamı yerine, Almanya İslamı istemektedir. Müslüman Türklerin Hristiyan mezhepler gibi yukardan yönetilip tek kuruma bağlı olmaması Almanların işine gelmektedir. Her toplantıda bunu ileri sürmektedirler. Bu durumda fanatik  olduğunu ileri sürdükleri grupları dolaylı yoldan desteklemektedirler.

2- Şimdiye kadar yapılan Türk- Alman Eğitim görüşmelerinde bu konuda bir sonuç alınamamıştır

3- Almanya’da  3 milyondan fazla Türk bulunmasına ve bu insanların en az on yıldan beri burada yaşamasına rağmen, İslamiyet Almanya’nın  resmi 3. büyük  dini  olarak tanınmamıştır. Hristiyanlar kilise vergisi vermektedir. İslam dini mensupları bu vergiyi hangi İslami kuruluşa vereceklerdir? Şimdiye kadar böyle bir kaynağa sahip olunmaması dini eğitim ve öğretimin gönüllü kuruluşlar eliyle son derece yetersiz kadrolar eliyle  yürütülmesine yol açmıştır. Bu saha ilim adamı, pedagojik formasyonu olmayan kimselerin elinde kalmıştır. DİTİB bile bir İslami düşünce ve eğitim modeli geliştirememiştir.

4- Almanya’da Müslüman-Türk anne ve babalar çocuklarının dinlerine yabancılaştıkları endişesi içindedirler. Din milli kimliği korumada en önemli kaynaktır. Türk insanının dini ve milli hüviyetini korumak için gösterdiği davranış ve  ilgi değerlendirilmemiştir.

5- Bazı Alman eyaletleri kendi başlarına, aralarında Hıristiyan teologların olduğu kişilere İslam din dersi planları hazırlatmakta, Türk öğretmenlere İslam din dersinin nasıl öğretileceğini Almanlar anlatmaktadır. Yapılan çalışmalar Almanya çapında bütünlükten uzaktır. Devletimiz devrede değildir. Ditib 1980’li yıllardan beri Almanya’da olduğu, bütün büyük şehirlerde camilere sahip olduğu halde Türkiye’nin 1950’lerdeki köy imamı dini tebliğ, eğitim seviyesinden ileri gidememiştir. Cami dernekleri bütün enerjilerini cami yapmak için para toplamaya harcamaktadırlar.

şklşşoşşşşouş

Öneriler 

1- İlgili Alman eyaleti Kültür Bakanlıklarına Türk- Müslüman toplumunun yetkili kuruluşu olarak  DİTİB’in olduğu bildirilmelidir. DİTİBAlman yasalarında belirtildiği gibi Almanya’da örgütlenmelidir.  DİTİB’in yönetim kurullarında yalnız cami görevlileri değil öğretmen, doktor, mühendis, hukukçu gibi meslek sahipleri de olmalıdır.

2- Milli Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı,  DİTİB ve İlahiyat Fakülteleri, Almanya’da görev yapan öğretmenlerimizden oluşacak bir komisyon Almanya okullarında okuyan çocuklarımız için din dersi planları hazırlamalıdır. Hazırlanan taslak öğretmenlere gönderilerek görüşleri alınmalıdır.

3- Din dersi verecek öğretmenler hizmet içi eğitiminden geçirilmelidir. Bu konuda ilgili kuruluşlarımız Alman Eğitim makamlarıyla işbirliğine gitmelidir.

4- İslam din dersi kitapları planlanan program doğrultusunda bir seri olarak hazırlanmalıdır. Kitaplar iyi bir baskı ve ciltleme ile basılmalıdır.

5- Dini eğitim ve öğretimle ilgili olarak; Kur’an öyküleri, resimli ilmihal çalışma kitapları, okuma parçaları, resimler, afişler, CD plaklar, video kısa filmler, ders modelleri vb. hazırlanmalıdır.

6- Almanlara ve Alman öğrencilere İslamiyeti tanıtıcı kitap ve broşürler hazırlanmalıdır.

iiii

Zeki ÖNSÖZ

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s