Acaba Diyorum, Carl Gustav Jung, FARABİ’nin El-Medinetü’l-Fazıla Eserini Okumuş Mudur?

Kartal Yolcu yazdı…

medine.jpg

Bu soruya tekrar geleceğim. Önceki yazılarımdan birinde JUNG‘un seminer kitabından söz etmiştim. Kitabı okurken aldığım notlara tekrar göz attığımda, birden daha önce okuduğum kitapta geçen bir kavram aklıma geldi, ve o kitaba döndüm tekrar baktım. O kitap fotoğrafta gördüğünüz FARABİ‘nin El-Medinetü’l-Fazıla eseri idi.

JUNG paylaştığım kitabın içeriğindeki 16 Mayıs 1934 tarihli 3 nolu seminerde şöyle bir şey söylüyor:

“O halde unutmamalıyız ki Tanrı hakkında söylediklerimiz, bizim psikolojimizden oluşmuştur; bu gerçeği değiştiremeyiz. Bu bizim dilimizdir, kendi beyin hücrelerimizdir, kendi bireysel deneyimlerimizdir ve kavrayışımızdaki herhangi bir şeyin, TANRI dediğimizin gerçek varlığına dokunabildiğini bile kanıtlayamayız.”

FARABİ, El-Medinetü’l-Fazıla eserinin 1. Bab,10. maddesinde “Zihinlerin O’nu Tam Olarak İdrak ve Tasavvur Edemediği Hakkında” mantık yürütürken;

“En yüksek varlık yetkinliğine sahip İLK’in nefislerimizdeki makulünün de en yüksek yetkinlikte olması gerekirdi. Ama biz bu durumun böyle olmadığını görüyoruz.” demiştir.

JUNG‘un “psikolojimizden oluşan” kavramı ile FARABİ‘nin “nefislerimizdeki mâkul” kavramı “bence” aynı…

Her iki zekâ da, “Tanrının kavranılamazlığı” hakkında aynı şekilde bakıyor ama başka sözcük ve alanları ışığında.

Şimdi yazının başındaki soruma bakalım:

FARABİ‘nin El-Medinetü’l-Fazıla eserinin, Almancaya çevrilme ve yayınlanma yılı 1900… (Sonra Fransızcaya çevriliyor,1949)… JUNG bu Almanca metni okumuş olabilir.

(Olabilir diyorum çünkü herhangi bir JUNG metninde Farabi‘den bahsedildiğine denk gelmedim, gelmişsem bile anımsamıyorum.)

FARABİ bize ait değer ama biz bir Almandan ve bir Fransızdan çok sonra okuduk bu eseri. Çünkü FARABİ’nin El-Medinetü’l-Fazıla eserinin konuştuğumuz dile çeviri yılı 1956…

(Bu ilk çeviri berbat bir çeviridir, Fotoğrafta gördüğünüz LİTERA yayınlarından çıkan son çeviridir ve “bence” çok da iyi bir çeviri. Yıl: 2018, Arapça bilen dostlar için Arapça metin de var bu kitapta)

Elin, İngiliz’i (Richard Waltzer) 1985 yılında bu eseri İngilizceye çevirmekle kalmamış, bir de kapsamlı ŞERH yazmış. (Oxford Üniversitesi yayınlarından)… Bu elimizdeki Türkçe çeviride de, o Waltzer’in çevirisinden yararlanılmış.

Acı olan şu ki Bu esere bir kapsamlı ŞERH yazacak kapasitede bir TÜRK entelektüeli yetişmemiş, halen de yok. Belki Hüseyin ATAY hoca olmasa FARABİ‘nin eserlerinden haberimiz bile olmayacaktı… (O yüzden yobaz takımı, ATAY hocayı hiç sevmezler tekfir ederler)

Şuraya da dokunayım: Uygarlık, bilgi ile olur, bilim ile olur, Felsefe ve Mantık bu konunun temelidir… O yüzden öküz kalalım diye İlahiyatlardan felsefe ve mantığı kaldırmak için çaba gösteriyorlar.

Çünkü öküzleri gütmek kolaydır. Elinde değnek, dürter yönlendirirsin öküzleri…

Kartal YOLCU

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s